Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (Ν.4308/2014): Πλήρης οδηγός εφαρμογής στο 2026

Τι είναι τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα

Τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (ΕΛΠ) αποτελούν το εθνικό πλαίσιο χρηματοοικονομικής πληροφόρησης που διέπει τη λογιστική τήρηση και τη σύνταξη χρηματοοικονομικών καταστάσεων για τις εγκατεστημένες στην Ελλάδα οντότητες. Τέθηκαν σε εφαρμογή για χρήσεις που αρχίζουν από την 1η Ιανουαρίου 2015, μεταβάλλοντας ριζικά τον τρόπο που οι ελληνικές επιχειρήσεις τηρούν τα βιβλία τους.

Ο πρωταρχικός σκοπός της νομοθεσίας ήταν η εναρμόνιση με την Οδηγία 2013/34/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η οποία αφορά τις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, τις ενοποιημένες καταστάσεις και τις σχετικές εκθέσεις ορισμένων μορφών επιχειρήσεων. Με την ψήφιση του νόμου καταργήθηκαν τρία παλαιότερα νομοθετικά πλαίσια: το Ελληνικό Γενικό Λογιστικό Σχέδιο (ΕΓΛΣ), ο Κώδικας Φορολογικής Απεικόνισης Συναλλαγών (ΚΦΑΣ) και οι λογιστικές διατάξεις του Ν.2190/1920 περί ανωνύμων εταιρειών.

Το αποτέλεσμα είναι ένα ενιαίο, σύγχρονο πλαίσιο που καλύπτει τόσο μικρές ατομικές επιχειρήσεις όσο και μεγάλους ομίλους, με διαβαθμισμένες υποχρεώσεις ανάλογα με το μέγεθος κάθε οντότητας. Για τα ελληνικά τμήματα οικονομικής διαχείρισης, η κατανόηση των ΕΛΠ αποτελεί προϋπόθεση για ορθή χρηματοοικονομική αναφορά, συμμόρφωση με το myDATA και αποφυγή διοικητικών κυρώσεων.

Δομή Ν.4308/2014: 8 κεφάλαια, 44 άρθρα

Ο Ν.4308/2014 διαρθρώνεται σε 8 κεφάλαια και 44 άρθρα, συνοδευόμενα από 4 παραρτήματα που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του νόμου και παρέχουν τον τεχνικό υποστηρικτικό σκελετό της εφαρμογής του.

Τα 8 κεφάλαια καλύπτουν διαδοχικά: (1) πεδίο εφαρμογής και κατηγοριοποίηση οντοτήτων, (2) λογιστικά συστήματα και λογιστικά αρχεία, (3) παραστατικά πωλήσεων, (4) λοιπά θέματα παραστατικών, (5) χρηματοοικονομικές καταστάσεις, (6) κανόνες αποτίμησης, (7) ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις και (8) τελικές και μεταβατικές διατάξεις.

Τα 4 παραρτήματα έχουν ως εξής:

• Παράρτημα Α: Ορισμοί βασικών εννοιών και ορολογιών
• Παράρτημα Β: Υποδείγματα χρηματοοικονομικών καταστάσεων (ισολογισμός, κατάσταση αποτελεσμάτων, κατάσταση ταμειακών ροών)
• Παράρτημα Γ: Σχέδιο λογαριασμών
• Παράρτημα Δ: Σύνδεση λογαριασμών με τα υποδείγματα χρηματοοικονομικών καταστάσεων

Η δομή αυτή επιτρέπει στις οντότητες να υιοθετήσουν το τυποποιημένο σχέδιο λογαριασμών (Παράρτημα Γ) ή να διαμορφώσουν το δικό τους, εφόσον διασφαλίζεται η αντιστοίχιση με τα υποδείγματα χρηματοοικονομικών καταστάσεων (Παράρτημα Δ). Αξίζει να σημειωθεί ότι το σχέδιο λογαριασμών δεν είναι υποχρεωτικό για μεγάλες οντότητες που χρησιμοποιούν πιο σύνθετα λογιστικά συστήματα.

Κατηγοριοποίηση οντοτήτων (άρθρο 2)

Το άρθρο 2 του Ν.4308/2014 εισάγει 4 κατηγορίες οντοτήτων βάσει τριών ποσοτικών κριτηρίων: κύκλος εργασιών, σύνολο ενεργητικού και αριθμός απασχολουμένων. Για την κατάταξη σε μία κατηγορία απαιτείται η υπέρβαση τουλάχιστον 2 από τα 3 κριτήρια κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού, για 2 διαδοχικές χρήσεις.

Η κατηγορία της οντότητας καθορίζει ποιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις υποχρεούται να καταρτίζει, εάν απαιτείται υποχρεωτικός έλεγχος από ορκωτό ελεγκτή και ποιο επίπεδο γνωστοποιήσεων στις σημειώσεις είναι αναγκαίο. Για παράδειγμα, οι πολύ μικρές οντότητες μπορούν να συντάσσουν συνοπτικό ισολογισμό και συνοπτική κατάσταση αποτελεσμάτων, απαλλασσόμενες από ορισμένες γνωστοποιήσεις που υποχρεούνται οι μεγαλύτερες κατηγορίες.

Λογιστικά αρχεία και χρόνος ενημέρωσης

Το άρθρο 3 του Ν.4308/2014 ορίζει τα λογιστικά συστήματα και τα υποχρεωτικά βιβλία. Κάθε οντότητα υποχρεούται να τηρεί λογιστικό σύστημα που παράγει αξιόπιστες και επαληθεύσιμες πληροφορίες, σε επίπεδο ανάλογο με το μέγεθός της. Οι πολύ μικρές οντότητες δύνανται να τηρούν απλογραφικό λογιστικό σύστημα (βιβλίο εσόδων-εξόδων), ενώ όλες οι υπόλοιπες κατηγορίες υποχρεούνται σε διπλογραφικό.

Το άρθρο 6 ορίζει με ακρίβεια τον χρόνο ενημέρωσης των λογιστικών αρχείων. Οι εγγραφές στα λογιστικά βιβλία πρέπει να ολοκληρώνονται:

• Για μηνιαία περίοδο αναφοράς: εντός 2 μηνών από τη λήξη της περιόδου
• Για ετήσια περίοδο αναφοράς: εντός 4 μηνών από τη λήξη του έτους
• Σε κάθε περίπτωση: πριν από τη σύνταξη χρηματοοικονομικών καταστάσεων

Το άρθρο 8 καθορίζει την υποχρέωση έκδοσης παραστατικών διακίνησης. Το Δελτίο Αποστολής πρέπει να εκδίδεται πριν από την έναρξη της φυσικής μεταφοράς αγαθών και να συνοδεύει τα αγαθά καθ' όλη τη διάρκεια της διακίνησης. Η παράλειψη έκδοσης Δελτίου Αποστολής συνιστά φορολογική παράβαση.

Αναφορικά με τη διατήρηση των βιβλίων, σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν.4174/2013, ΚΦΔ), τα λογιστικά αρχεία πρέπει να διατηρούνται για 5 έτη μετά τη λήξη του φορολογικού έτους στο οποίο αναφέρονται. Αυτό σημαίνει ότι για τη χρήση 2020 (λήξη 31/12/2020), τα βιβλία πρέπει να τηρούνται τουλάχιστον έως τις 31/12/2025. Για χρήσεις που υπόκεινται σε εκκρεμή φορολογικό έλεγχο, η υποχρέωση διατήρησης παρατείνεται ανάλογα.

Υποχρεωτικές αναγραφές τιμολογίου (άρθρο 12)

Το άρθρο 12 του Ν.4308/2014 καθορίζει τις υποχρεωτικές αναγραφές που πρέπει να φέρει κάθε τιμολόγιο. Η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη του παραστατικού από τις φορολογικές αρχές και άρνηση αναγνώρισης της δαπάνης. Οι υποχρεωτικές αναγραφές είναι:

• Τίτλος παραστατικού (π.χ. «Τιμολόγιο Πώλησης», «Τιμολόγιο Παροχής Υπηρεσιών»)
• Αύξων αριθμός σειράς και ημερομηνία έκδοσης
• Πλήρη στοιχεία εκδότη: επωνυμία, διεύθυνση, ΑΦΜ, αρμόδια ΔΟΥ
• Πλήρη στοιχεία λήπτη: επωνυμία, διεύθυνση, ΑΦΜ (για υπόχρεους ΦΠΑ)
• Περιγραφή αγαθών ή υπηρεσιών, ποσότητα και τιμή μονάδας
• Αξία προ ΦΠΑ, συντελεστής ΦΠΑ, ποσό ΦΠΑ ανά συντελεστή
• Συνολική αξία συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ
• Τυχόν εκπτώσεις ή προσαυξήσεις που επηρεάζουν τη φορολογητέα αξία

Το άρθρο 13 ορίζει τον χρόνο έκδοσης παραστατικών. Το τιμολόγιο εκδίδεται το αργότερο έως την 15η ημέρα του επόμενου μήνα από τη γένεση της υποχρέωσης, δηλαδή από την παράδοση αγαθών ή την ολοκλήρωση παροχής υπηρεσιών. Για συνεχιζόμενες παροχές, ο χρόνος γένεσης ορίζεται στη λήξη κάθε φορολογικής περιόδου.

Το άρθρο 16 προβλέπει τη δυνατότητα έκδοσης απλοποιημένων τιμολογίων για συναλλαγές αξίας κάτω από 100 €. Σε αυτή την περίπτωση δεν απαιτείται η αναγραφή στοιχείων του λήπτη, εκτός εάν ο λήπτης είναι υπόχρεος απόδοσης ΦΠΑ ή επιθυμεί να χρησιμοποιήσει το παραστατικό για φορολογικές εκπτώσεις.

Σύνδεση ΕΛΠ με myDATA και ηλεκτρονική τιμολόγηση

Η σύνδεση των ΕΛΠ με την ψηφιακή πλατφόρμα myDATA (My Digital Accounting and Tax Application) της ΑΑΔΕ αποτελεί τη σημαντικότερη εξέλιξη στη λογιστική συμμόρφωση από το 2021 έως σήμερα. Από το 2024, υποχρέωση ηλεκτρονικής διαβίβασης παραστατικών στο myDATA ισχύει για το σύνολο των επιχειρήσεων.

Το άρθρο 14 του Ν.4308/2014 ρυθμίζει τα ηλεκτρονικά τιμολόγια. Ηλεκτρονικό τιμολόγιο θεωρείται κάθε τιμολόγιο που εκδίδεται, διαβιβάζεται και λαμβάνεται σε δομημένη ηλεκτρονική μορφή, εφόσον εξασφαλίζεται η αυθεντικότητα της προέλευσης, η ακεραιότητα του περιεχομένου και η αναγνωσιμότητα. Η χρήση ηλεκτρονικών τιμολογίων απαιτεί τη συναίνεση του λήπτη.

Για πλήρη συμμόρφωση με το myDATA το 2026, τα τμήματα οικονομικής διαχείρισης πρέπει να διασφαλίζουν:

• Αυτόματη διαβίβαση εσόδων και εξόδων στην πλατφόρμα ΑΑΔΕ σε πραγματικό χρόνο ή εντός των οριζόμενων προθεσμιών
• Σωστό χαρακτηρισμό κάθε εγγραφής με τον αντίστοιχο τύπο παραστατικού myDATA
• Αντιστοίχιση λογαριασμών ΕΛΠ με τους κωδικούς κατηγοριών myDATA
• Τακτική συμφωνία των βιβλίων με τα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στο σύστημα

Η μη έγκαιρη διαβίβαση στο myDATA επισύρει πρόστιμα που κυμαίνονται από 100 € έως 2.500 € ανά παραβατική χρήση, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης και την κατηγορία μεγέθους της οντότητας.

6 λογισμικά συμβατά με ΕΛΠ για ελληνικές επιχειρήσεις

Η επιλογή κατάλληλου λογιστικού λογισμικού αποτελεί πρακτική απαίτηση για την αποδοτική εφαρμογή των ΕΛΠ και την αυτόματη σύνδεση με το myDATA. Παρακάτω παρουσιάζονται οι πιο διαδεδομένες λύσεις στην ελληνική αγορά:

• Epsilon Net: Εκτεταμένη ERP σουίτα με πλήρη υποστήριξη ΕΛΠ, αυτόματη διαβίβαση στο myDATA και ευρύ δίκτυο υποστήριξης. Κατάλληλο για μεσαίες και μεγάλες οντότητες.
• SoftOne: Cloud-native ERP με ενσωματωμένη λογιστική ΕΛΠ, διαχείριση παγίων και αυτόματη αποστολή παραστατικών στο myDATA. Απευθύνεται σε μικρές, μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις.
• Entersoft: Επιχειρησιακό λογισμικό με εξειδικευμένες λύσεις για εμπορικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις, πλήρως συμβατό με ΕΛΠ και ψηφιακή τιμολόγηση.
• Pylon: Σύγχρονο cloud ERP που απευθύνεται σε αναπτυσσόμενες εταιρείες, με απλή διεπαφή, άμεση σύνδεση με myDATA και γρήγορη υλοποίηση.
• Megasoft: Λογιστικό πακέτο με μακρά παρουσία στην ελληνική αγορά, κατάλληλο για πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις που χρειάζονται αξιόπιστη λύση χαμηλού κόστους.
• Lido (29 USD/μήνα): Εξειδικευμένο εργαλείο για την εξαγωγή και επεξεργασία δεδομένων από προμηθευτές, με δυνατότητα ενοποίησης δεδομένων από πολλαπλές πηγές και παραγωγής αναφορών συμβατών με ΕΛΠ.